Даваа гарагт Турк, Сирид болсон аймшигт газар хөдлөлтийн улмаас 8000 орчим хүн амиа алдаж, хэдэн арван мянган хүн гэмтэж бэртсэн тухай мэдээлж байна.
Хоёр улсад мянга мянган барилга нурсан бөгөөд тусламжийн байгууллагууд Сирийн баруун хойд хэсэгт "гамшгийн" үр дагаврын талаар анхааруулж байна. Учир нь сая сая эмзэг бүлгийн болон дүрвэгсэд хүмүүнлэгийн тусламжид найдаж байжээ.
Дэлхийн хамтын нийгэмлэг эрэн хайх, сэргээн босгох ажиллагаанд туслалцаа үзүүлж байгаатай холбогдуулан аврах ажиллагааны томоохон ажил үргэлжилж байна. Үүний зэрэгцээ, гамшгийн улмаас амиа алдсан хүмүүсийн тоо мэдэгдэхүйц нэмэгдэж болзошгүйг агентлагууд анхааруулж байна.
Газар хөдлөлтийн талаар бидний мэдэж байгаа зүйлс болон яагаад ийм аймшигтай байсан талаар энд дурдъя.
Газар хөдлөлт хаана болсон бэ?
Туркийн Газиантеп мужийн Нурдаги хотоос зүүн тийш 23 километрийн (14.2 миль) зайд, 24.1 километрийн (14.9 миль) гүнд Даваа гарагийн өглөөний 4 цагийн орчимд тус бүс нутагт зуун жилийн хугацаанд болж байгаагүй хамгийн хүчтэй газар хөдлөлтүүдийн нэг нь оршин суугчдыг нойрноос нь сэрээжээ. Газар хөдлөлт Туркийн Газиантеп мужийн Нурдаги хотоос зүүн тийш 23 километр (14.2 миль) зайд болсон гэж АНУ-ын Геологийн судалгааны алба (USGS) мэдэгдэв.
Анхны газар хөдлөлт болсноос хойш хэдхэн цагийн дараа тус бүс нутагт хэд хэдэн удаагийн чичирхийлэл цуурайтажээ. Эхний газар хөдлөлт болсноос хойш 11 минутын дараа 6.7 магнитудын хүчтэй чичирхийлэл болсон боловч АНУ-ын Геологийн албаны мэдээлснээр 7.5 магнитудын хүчтэй хамгийн том чичирхийлэл есөн цагийн дараа 13:24 цагт болжээ.
Анхны газар хөдлөлтөөс хойд зүгт 95 километр (59 миль) зайд болсон 7.5 магнитудын хүчтэй чичиргээ нь одоогоор бүртгэгдсэн 100 гаруй чичиргээний хамгийн хүчтэй нь юм.
Аврагчид хилийн хоёр талд нуранги дороос амьд үлдсэн хүмүүсийг гаргаж авахын тулд цаг хугацаа болон байгалийн нөхцөл байдалтай уралдаж байна. Туркийн гамшгийн агентлагийн мэдээлснээр, тус улсад 5700 гаруй барилга нуржээ.
Даваа гарагийн газар хөдлөлт нь Турк улсад өнгөрсөн зуунд тохиолдсон хамгийн хүчтэй газар хөдлөлтүүдийн нэг байсан бөгөөд АНУ-ын Геологийн албаны мэдээлснээр 1939 онд тус улсын зүүн хэсэгт 7.8 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болж, 30,000 гаруй хүн амиа алджээ.
Газар хөдлөлт яагаад болдог вэ?
Гималайн нурууны хамгийн өндөр оргилуудаас эхлээд Сөнөсөн тэнгис гэх мэт хамгийн нам дор хөндий, Антарктидын маш хүйтэн бүс нутаг хүртэл дэлхийн бүх тивд газар хөдлөлт болдог. Гэсэн хэдий ч эдгээр газар хөдлөлтийн тархалт нь санамсаргүй биш юм.
АНУ-ын Геологийн алба газар хөдлөлтийг "хагарал дээр гэнэт гулсахаас үүдэлтэй газрын чичиргээ" гэж тодорхойлдог. Дэлхийн гаднах давхаргын хүчдэл нь хагарлын талуудыг хооронд нь түлхдэг. Хүчдэл хуримтлагдаж, чулуулаг гэнэт гулсаж, дэлхийн царцдасаар дамжин долгион хэлбэрээр энерги ялгаруулж, газар хөдлөлтийн үеэр бидний мэдэрдэг чичиргээг үүсгэдэг.
Газар хөдлөлтийг газар хөдлөлтийн дараа дэлхийгээр дамжин өнгөрөх газар хөдлөлтийн долгионыг хянадаг сейсмограф ашиглан хэмждэг.
Эрдэмтэд өмнө нь олон жилийн турш хэрэглэж байсан "Рихтерийн шатлал" гэсэн нэр томъёог олон хүн мэддэг байж болох ч өнөө үед тэд ерөнхийдөө Өөрчлөгдсөн Меркаллийн эрчимжилтийн шатлалыг (MMI) дагаж мөрддөг бөгөөд энэ нь АНУ-ын Геологийн алба (USGS)-ийн мэдээлснээр газар хөдлөлтийн хэмжээг илүү нарийвчлалтай хэмжих хэмжүүр юм.
Газар хөдлөлтийг хэрхэн хэмждэг вэ
Энэ яагаад ийм үхлийн аюултай байсан бэ?
Энэхүү газар хөдлөлтийг ийм аймшигтай болгоход хэд хэдэн хүчин зүйл нөлөөлсөн. Үүний нэг нь тухайн газар хөдлөлт болсон цаг юм. Газар хөдлөлт өглөө эрт болсон тул олон хүн орондоо байсан бөгөөд одоо байшингийнхаа нуранги дор гацсан байна.
Түүнчлэн, тус бүс нутагт хүйтэн, нойтон цаг агаарын систем нэвтэрч байгаатай холбогдуулан хилийн хоёр талд аврах, сэргээн босгох ажлыг хүндрүүлж байна.
Агаарын температур аль хэдийн маш доогуур байгаа ч Лхагва гараг гэхэд хэдэн хэмээс доош буурах төлөвтэй байна.
Турк болон Сирийн дээгүүр одоогоор нам даралтын бүс нутаг тогтож байна. CNN-ийн ахлах цаг уурч Бритли Ритцийн мэдээлснээр, энэ бүс нутаг цааш явах тусам Туркийн төв хэсгээс "илүү хүйтэн агаар" ирэх болно.
Лхагва гарагийн өглөө Газиантеп хотод -4 хэм (Фаренгейтийн 24.8 хэм), Алеппо хотод -2 хэм хүйтэн байх төлөвтэй байгаа бол Пүрэв гарагт тус тус -6 хэм, -4 хэм хүртэл буурна.
Туркийн Эрүүл мэндийн сайд Фахреттин Кожа хэлэхдээ, нөхцөл байдал нь тусламжийн багуудыг гамшигт нэрвэгдсэн бүс нутагт хүрэхэд аль хэдийн хүндрэл учруулж байна гэж хэлээд, цаг агаарын таагүй байдлаас болж нисдэг тэрэгнүүд даваа гарагт хөөрөх боломжгүй болсон гэж нэмж хэлэв.
Нөхцөл байдал хүндэрсэн ч дахин газар хөдлөлтийн дараах чичиргээ үүсэх вий гэсэн болгоомжлолын улмаас албаныхан оршин суугчдыг өөрсдийн аюулгүй байдлын үүднээс барилгаас гарахыг хүсчээ.
Хоёр улсад ийм их хохирол учирсан тул олон хүн орон нутгийн барилгын дэд бүтэц эмгэнэлт явдалд ямар үүрэг гүйцэтгэсэн байж болох талаар асуулт тавьж эхэлж байна.
АНУ-ын Геологийн албаны бүтцийн инженер Кишор Жайсвал мягмар гарагт CNN-д өгсөн ярилцлагадаа Турк улс өмнө нь томоохон газар хөдлөлтийг мэдэрч байсан бөгөөд үүнд 1999 онд болсон газар хөдлөлт багтаж байсан гэжээ.Туркийн баруун өмнөд хэсэгт цохилт өглөөмөн 14,000 гаруй хүний аминд хүрсэн.
Жайсвал хэлэхдээ, Туркийн олон хэсэг нь газар хөдлөлтийн маш өндөр аюултай бүс гэж тодорхойлогдсон бөгөөд иймээс тус бүс нутагт барилгын дүрэм журмын дагуу барилгын төслүүд нь ийм төрлийн үйл явдлыг тэсвэрлэх чадвартай байх ёстой бөгөөд хэрэв зөв хийгдсэн бол ихэнх тохиолдолд сүйрлийн нуралтаас зайлсхийх ёстой гэжээ.
Гэхдээ бүх барилгыг орчин үеийн Туркийн газар хөдлөлтийн стандартын дагуу бариагүй гэж Жайсвал хэлэв. Зураг төсөл, барилгын ажлын дутагдал, ялангуяа хуучин барилгуудын улмаас олон барилгууд чичиргээний хүндийн хүчийг тэсвэрлэж чадахгүй болсон.
"Хэрэв та эдгээр барилгуудыг зураг төслийн хугацаанд нь тулгарч болзошгүй газар хөдлөлтийн эрчимд тохируулан төлөвлөхгүй бол эдгээр барилгууд сайн ажиллахгүй байж магадгүй" гэж Жайсвал хэлэв.
Жайсвал мөн "бидний аль хэдийн харсан хоёр хүчтэй газар хөдлөлтийн улмаас олон барилга байгууламж мэдэгдэхүйц суларсан байж болзошгүй" гэж анхааруулав. Эдгээр эвдэрсэн барилгуудыг нураахад хангалттай хүчтэй газар хөдлөлтийн дараах чичиргээг харах магадлал бага хэвээр байна. Тиймээс энэхүү газар хөдлөлтийн дараах үйл ажиллагааны үеэр хүмүүс аврах ажиллагааны үеэр суларсан барилга байгууламжид хүрэхдээ маш болгоомжтой байх хэрэгтэй."
Нийтэлсэн цаг: 2023 оны 2-р сарын 8
