1-р сарын 20-нд Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Жо Байден Үндэсний гвардын чанга хамгаалалтын үеэр АНУ-ын 46 дахь Ерөнхийлөгчөөр тангараг өргөлөө. Сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд АНУ-д цар тахлын хяналт, эдийн засаг, арьс өнгөний асуудал, дипломат харилцаа гээд янз бүрийн салбарт улаан тугнууд асаж байв. 1-р сарын 6-нд Трампын дэмжигчид Капитол толгод руу дайрч байгаа нь АНУ-ын улс төрд гүнзгий хуваагдал үргэлжилсээр байгааг онцолж, АНУ-ын нийгмийн хуваагдмал байдлын бодит байдлыг илүү нарийвчлан харуулсан.
АНУ-ын нийгэм үнэт зүйлсээ алдсан. Өөрсдийн болон үндэсний өвөрмөц байдлын ялгааг харгалзан үзвэл нийгмийг бүхэлд нь нэгтгэж, бэрхшээлийг даван туулах "сүнслэг синерги" бий болгоход хэцүү байна.
АНУ нэгэн цагт цагаачдын янз бүрийн бүлгүүдийн "хайлалтын тогоо" байсан бөгөөд цагаан арьстнууд болон Христийн шашны ноёрхлыг хүлээн зөвшөөрдөг байсан бол одоо цагаачдын өөрсдийн хэл, шашин шүтлэг, ёс заншлыг онцолсон олон ургальч соёлоор дүүрэн болжээ.
АНУ-ын нийгмийн онцлог шинж чанар болох "үнэт зүйлсийн олон янз байдал ба эв найртай зэрэгцэн орших байдал" нь өөр өөр арьстнуудын хуваагдлаас болж үнэт зүйлсийн хоорондох зөрчилдөөн улам бүр хурцдаж байгааг харуулж байна.
Америкийн улс төрийн тогтолцооны үндэс суурь болсон АНУ-ын Үндсэн хуулийн хууль ёсны байдлыг голчлон боолын эзэд болон цагаан арьстнууд бий болгосон тул арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах бүлгүүд илүү ихээр эргэлзэж байна.
Цагаан арьстнуудын давамгайлал болон Христийн шашны ноёрхлыг дэмждэг Трамп цагаачлал болон арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах бодлогын чиглэлээр цагаан арьстнууд болон бусад арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах бүлгүүдийн хоорондох зөрчлийг байнга эрчимжүүлсээр ирсэн.
Эдгээр баримтуудыг харгалзан үзвэл АНУ-ын шинэ засгийн газрын төлөвлөж буй олон ургальч үнэт зүйлсийг сэргээн босгох ажлыг цагаан арьстны давамгайллын бүлгүүд зайлшгүй хааж, Америкийн сэтгэлийг өөрчлөхөд хэцүү болгоно.
Түүнчлэн, АНУ-ын нийгмийн туйлшрал, дунд орлоготой бүлгийн тоо цөөрсөн нь элит болон системийн эсрэг сэтгэл хөдлөлийг бий болгосон.
АНУ-ын хүн амын дийлэнх хувийг эзэлдэг дунд орлоготой бүлэг нь АНУ-ын нийгмийн тогтвортой байдлын шийдвэрлэх хүчин зүйл юм. Гэсэн хэдий ч дунд орлоготой хүмүүсийн ихэнх нь бага орлоготой хүмүүс болж байна.
Америкчуудын маш бага хувь нь баялгийнхаа маш их хувийг эзэмшдэг баялгийн тэгш бус хуваарилалт нь жирийн америкчуудын улс төрийн элитүүд болон одоогийн тогтолцоонд хэт их сэтгэл дундуур байдалд хүргэж, АНУ-ын нийгмийг дайсагнасан байдлаар дүүргэж, популизм, улс төрийн таамаглалыг улам бүр нэмэгдүүлж байна.
Хүйтэн дайны төгсгөлөөс хойш Ардчилсан болон Бүгд Найрамдах намуудын хооронд эрүүл мэндийн даатгал, татвар, цагаачлал, дипломат харилцаа зэрэг томоохон асуудлаарх санал зөрөлдөөн улам бүр нэмэгдсээр байна.
Эрх мэдлийн эргэлт нь улс төрийн эвлэрлийн үйл явцыг урагшлуулж чадаагүй төдийгүй хоёр нам бие биенийхээ ажлыг сулруулах чөтгөрийн тойрог бий болгосон.
Хоёр нам хоёулаа улс төрийн хэт даврагч бүлэглэлүүд нэмэгдэж, төв үзэлт бүлэглэлүүд буурч байгааг мэдэрч байна. Ийм намын улс төр нь ард түмний сайн сайхан байдлыг тоодоггүй, харин нийгмийн зөрчлийг хурцатгах хэрэгсэл болжээ. Хэт хуваагдмал, хортой улс төрийн орчинд АНУ-ын шинэ засаг захиргааны хувьд ямар нэгэн томоохон бодлогыг хэрэгжүүлэхэд улам бүр хэцүү болж байна.
Трампын засаг захиргаа АНУ-ын нийгмийг улам бүр хувааж, шинэ засаг захиргаанд өөрчлөлт хийхэд илүү хэцүү болгож буй улс төрийн өвийг улам хурцатгасан.
Трампын засаг захиргаа COVID-19 цар тахлын үеэр цагаачлалыг хязгаарлаж, цагаан арьстны давамгайлал, худалдааны хамгаалалт, сүргийн дархлааг дэмжсэнээр арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах зөрчил улам бүр нэмэгдэж, ангийн мөргөлдөөн үргэлжилж, АНУ-ын олон улсын нэр хүндэд хохирол учруулж, холбооны засгийн газарт COVID-19 халдвартай өвчтөнүүдийн сэтгэл дундуур байдалд хүргэсэн.
Хамгийн муу нь Трампын засаг захиргаа албан тушаалаасаа буухаасаа өмнө янз бүрийн ээлгүй бодлого хэрэгжүүлж, дэмжигчдийг сонгуулийн үр дүнг эсэргүүцэхэд турхирч, шинэ засгийн газрын засаглалын орчныг хордуулсан.
Хэрэв дотоод болон гадаадад олон ноцтой сорилтуудтай тулгарч буй шинэ засгийн газар өмнөх засгийн газрын хортой бодлогын өвийг эвдэж, бүрэн эрхийнхээ хоёр жилийн дотор аль болох хурдан тодорхой бодлогын үр дүнд хүрч чадахгүй бол Ардчилсан намыг 2022 оны завсрын сонгууль болон 2024 оны АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялахад хөтлөхөд бэрхшээлтэй тулгарах болно.
АНУ нь эрх мэдлийн өөрчлөлт нь Трампын засаг захиргааны хор хөнөөлтэй бодлогыг засах боломжийг олгосон салаа замын уулзвар дээр ирээд байна. АНУ-ын улс төр, нийгмийн хүнд, удаан үргэлжилсэн эмгэгийг харгалзан үзвэл АНУ-ын "улс төрийн ялзрал" үргэлжлэх магадлал өндөр байна.
Ли Хайдун бол Хятадын Гадаад хэргийн их сургуулийн Олон улсын харилцааны хүрээлэнгийн профессор юм.
Нийтэлсэн цаг: 2021 оны 2-р сарын 1
